Het einde van de weg…

Het pad van het leven heeft onverwachte wendingen. Het loopt een deel samen met het pad van een ander, terwijl je samen andere paden kruist. Maar elk pad heeft zijn einde. Er is steeds wel iemand die een steen in zijn schoen krijgt, en de anderen verder moet laten gaan.

Begin december ging ik m’n moeder opzoeken in het hospitaal, ze ging een nieuwe knie krijgen. Daar aangekomen kreeg ik echter een koude douche. Het nieuws was als een bom die neerkwam: pa heeft een enorme tumor.
Chemotherapie werd opgestart, en leek eerst te helpen. Maar bij nader inzien, hielp die niet genoeg.

Pa was palliatief. Met de nodige stress hebben we alles gedaan om het zo draaglijk mogelijk te laten gebeuren.

Best wel raar. Beroepshalve heb ik al ettelijke mensen hun laatste dagen begeleid. En telkens weer kan ik me bij hen vrij kalm houden.
Maar dit was mijn eigen vader, mijn eigen vlees. Mijn voorbeeld, mijn held.
Mijn papa…

Het was dan ook vreselijk dat dit niet mogelijk was voor mijn pa.

Vorige week woensdag kreeg ik telefoon van m’n zus dat papa te veel hulp nodig had, dat mama het niet meer alleen aan kon.

We besloten elk om beurt er een nacht te gaan slapen, om zo te kunnen helpen ‘s nachts…

Ik nam de eerste nacht voor mijn rekening. Uiteraard slaap je niks. Het minste geluid dat je hoort sta je aan dat bed. En wil je alles doen om het hem zo comfortabel mogelijk te maken. Drinken, kussen opschudden, wat hoger leggen, etc.

Donderdagochtend heb ik hem nog wat gewassen, en liet mama trg alleen met papa, de werkplicht riep me voor nog een dag. Ik zou daags nadien starten met palliatief verlof. Zodat er steeds iemand extra zou zijn.

‘s Avonds kwam ik na boodschappen doen langs om het een en ander af te zetten. Ik stond perplex. Op nog geen 10 uur tijd was hij enorm achteruit gegaan. Waar ik woensdagavond dacht dat er nog wel enkele weken zouden voorbijgaan, dacht ik dat het binnen enkele dagen reeds zou afgelopen zijn.

Zonder enige twijfel besloten we alle drie om er continu te blijven. Papa zou niet alleen zijn in deze laatste strijd.

Alsof er een boodschap was gestuurd maakten die avond zijn beste vrienden nog hun opwachting. Een toevallige bedenking bij iedereen: ‘laat ons nog eens nr Willy gaan’ Niemand had kunnen vermoeden dat het de laatste keer zou zijn.

Toen alle bezoek was vertrokken maakten we het rustig in huis. De nacht viel, en zou ongetwijfeld langs worden. Na een enorme pijnscheut viel papa in slaap. Een half uur nadien zou hij niet meer wakker worden. Toen ik voor zekerheid met de stetoscoop zijn hart beluisterde, hoorde ik het nog 1 maal slaan.

1 maal en dan… niks meer.

Het besef kwam traag, maar bracht de nodige tranen met zich mee.

Papa was er niet meer, hij is gestorven omringd door zijn kinderen…

Willy de Smet 2005

De begrafenis mocht er niet een worden zoals die van eender wie. Toch wisten we dat papa geen fan was van al dat lange gedoe. Dus besloten we hem voor de laatste keer de eer aan te doen, die hij verdiende. We gingen voor alle tradities die horen bij de begrafenis van een rijkswachter op rust. Met teksten geschreven door mij. Een talent dat ik heb geërfd van m’n vader en waar ik nu meer dan ooit trots op ben.

Ikzelf heb de eerste lezing voorgedragen:

Waar zal je zijn,
Als we zwijgzaam van verdriet,
opnieuw je voetstappen horen, je stem die de lottopunten telt
Zoals gewoonlijk.
En toch…
Vinden we je niet.

Misschien heb je ergens iets achtergelaten,
een briefje, zomaar in een la,
Met een voorzichtig bericht.
Dat je er straks wel zal zijn,
Omringend op jouw manier,
Maar onaantastbaar
Voor ziekte en pijn.

De dingen staan roerloos
En jouw plaats aan tafel bleef nimmer zo leeg.
Maar geef een teken.
een knipoog of leg een hand op onze schouder,
Wanneer je een ogenblik met ons meeloopt.

Straks is het rouwrumoer verstomd,
de stoet voorbij, de schuifelende voeten,
We voelen dat er ‘n diepe stilte komt
en in die stilte zullen we je opnieuw ontmoeten.
En telkens weer zullen we je tegenkomen,
we zeggen veel te gauw: het is voorbij.
het afscheid heeft alleen je lichaam weggenomen,
niet wie je was en ook niet wat je zei.
We zullen nog altijd grapjes met je maken.
Nu je onze handen niet meer aan kunt raken,
raak je onze harten nog duidelijker aan.

 

Katty nam de voorbeden voor haar rekening:

45 jaar samen,
45 jaar van goede en kwade dagen
45 jaar van ziekte en gezondheid
45 jaar van liefde en trouw, ook nu, nadat de dood ons scheidt
Laat ons bidden…

Jouw bloed is ons bloed
Jouw ogen zijn onze ogen.
Je bent niet dood, je leeft in ons voort.
Je eigen drie musketiers
En ook al houd je onze hand niet meer vast…
We weten dat je ons zal leiden.
Laat ons bidden…

Twee  sterren van kleindochters,
De oogappels van hun Daddy
Schatten om fier op te zijn.
Veel te vroeg ben je gegaan,
Maar we gaan verder, met tijd en boterhammen
Laat ons bidden…

Voor ons allen, hier bij papa een laatste maal verenigd,
dat wij goed mogen zijn voor elkaar
opdat ieder van ons gelukkig leven kan.
Één voor allen, allen voor één!
Laat ons bidden…

En Tamara sloot onze inbreng af met het bezinningsmoment:

Er is eens een cavia gestorven
En een kat en mijne Marcel…
Daarvan was ik ondersteboven
Ik wist toen dat dood kon bestaan.
Maar papa’s mogen niet doodgaan,
Niet mijn liefste pake die groot en sterk is
Wat moet ik daar nu mee aan? 

Eerst dacht ik: hij slaapt alleen maar.
Hij rust gewoon een beetje uit.
Maar hij is zo bleek
En hij zegt niets
Er is geen enkel geluid.
Hij is zo stil als sneeuw
In de vroegte van de morgen,
Zo leeg als de jas aan een kapstok. 

Waar is hij gebleven sindsdien?
Paken ben je een engel geworden,
Een onzichtbare engel met vleugels?
Wil je dan onze beschermengel blijven?
Ook al zullen we je niet meer kunnen zien?
Zal je naar ons kijken, hoog daar op je wolk?
Zo zullen we je dichtbij ons weten.
Want onze pa mag niet doodgaan
Wel een engel worden misschien.

Het was enorm moeilijk voor zowel m’n zussen als mezelf, om deze teksten te lezen.
Maar de steun en het begrip die we hadden van de mensen in de overvolle kerk was enorm!

Ik wil dan ook iedereen bedanken voor de steun, stilte en hartelijke woorden die ik, mijn zussen en mama hebben mogen ontvangen de afgelopen dagen.

M’n zussen en ik zullen onszelf de naam van musketier waardig maken,
En onze taak als beschermers van onze koningin waardig volbrengen.

Pa wees er gerust op,
met ons komt alles goed!
met tijd en boterhammen…

We zien je ooit weer,

bij leven en welzijn!